Dawno, dawno temu… – historia „Bolesława”

     230  lat temu w Łaziskach Dolnych przy granicy z gminami Mokre i Łaziska Górne uruchomiona została pierwsza kopalnia – „Szczęście Henryka”. Po jej likwidacji uruchomiono w jej pobliżu w 1845 r. kopalnię „Szczęście Henryka II” czynną do 1903 r. W 1797 r. na terenie Łazisk Średnich ówczesny właściciel tych dóbr rycerskich major Magnus von Bludowski uruchomił kopalnię „Wierna Karolina”. Wiek XIX przyniósł znaczny rozwój górnictwa na terenie Łazisk. Powstają w tym okresie takie kopalnie, jak: „Nowa Nadzieja” (1817), „Marta – Waleska” (1835), „Wesoły Widok” (1835), „Bóg z nami” (1837), „Radość Augusty” (1839), „Bonaparte” (1841), „Fryderyka” (1841), „Brada” (1849), „Św. Anna” (1842), „Błogosławieństwo Trautscholda” (1855) i „Księżna Augusta” (1855). W 1902 r. uruchomiona została kopalnia „Szczęście Henryka III” zlokalizowana na terenie Wyr, która w 1922 r. po przyłączeniu tych terenów do niepodległej  i odrodzonej Polski otrzymała nazwę „Powstańców”. Początki górnictwa to zakłady nieduże, często zmieniające swą lokalizację, udostępniane sztolniami i płytkimi szybikami. Stanowiły one własność księcia pszczyńskiego, urzędników pruskich, kupców oraz innych drobnych posiadaczy wydobywających węgiel na własny rachunek względnie w organizowanych spółkach. Z biegiem lat akcje drobnych posiadaczy wykupione zostają przez możnych, małe kopalnie są włączane do większych jednostek i na początku XX wieku w Łaziskach są już tylko dwaj posiadacze kopalń, a mianowicie książę pszczyński i spółka akcyjna „Bóg z Nami”. Największym udziałowcem spółki, do której należała kopalnia „Bóg z Nami”, przemianowana w 1922 r. na Kopalnię Węgla Kamiennego „Waleska” Spółka Akcyjna, był Bank Weimarski. Konsolidacja kopalń, których właścicielem był książę pszczyński („Błogosławieństwo Trautscholda”, „Szczęście Henryka III”, „Brada” i „Książątko”), zaowocowała powstaniem kopalni, która otrzymała nazwę „Zjednoczona Aleksander”, zachowując swą nazwę do 1945 r. Oddział „Brada” tejże kopalni przemianowany w 1937 r. na „Bolesław Śmiały” stanowi zalążek nazwy dzisiejszego zakładu górniczego.

     Wydobywany w początkach górnictwa w łaziskich kopalniach węgiel charakteryzował się niską wartością kaloryczną i dużym zapopieleniem. Dlatego stosowany był głównie w celach opałowych, także w rozwijającym się przemyśle. W porównaniu z innymi górnośląskimi kopalniami, gdzie eksploatację często prowadzono już dzięki szybom wydrążonym na głębokość ponad 200 m, w łaziskich zakładach urabiano węgiel stosunkowo płytko. Na przełomie XIX i XX wieku rekordową głębokość osiągnął szyb „Frank” (kopalnia „Brada”) – 108,8 m. W 1906 pogłębiono szyb „Obermann”, nazwany później „Aleksander I”, w Łaziskach Średnich do głębokości 126 m. W 1870 r. w kopalni „Bóg z nami” po raz pierwszy do przewozu węgla w podziemiach zaczęto stosować konie.  W 1906 r. wprowadzono do użytku kołowroty i maszyny wyciągowe napędzane sprężonym powietrzem. Ważnym momentem dla postępu technicznego w łaziskim górnictwie był rok 1910. Wtedy to przy wydobyciu zastosowano tu po raz pierwszy wrębiarki i wiertarki o napędzie pneumatycznym, a w kopalni „Brada” do transportu węgla używać zaczęto lokomotywy elektrycznej o mocy 36 KM. Cztery lata później ta sama kopalnia uzyskała pozwolenie (pierwsze w tym rejonie) na przewóz załogi kolejką elektryczną, w rejonie szybu „Bolko”.

     Pod koniec XVIII wieku, a więc w czasie, gdy łaziskie górnictwo stawiało pierwsze kroki, poszczególne kopalnie zatrudniały zaledwie od kilku do kilkudziesięciu osób. Na przykład w kopalni „Szczęście Henryka” w Łaziskach Dolnych, w 1779 r. zatrudnionych było 30 osób. Zaliczali się  do nich wykwalifikowani górnicy i rzemieślnicy oraz pozostali niewykwalifikowani pracownicy. Wzrastający popyt na węgiel w połowie XIX wieku spowodował, że w Łaziskach chętnie zatrudniano górników z okolic Wałbrzycha oraz Saksonii. W ostatniej dekadzie XIX wieku pracowali robotnicy z Galicji, a od 1905 r. nawet ukraińscy i węgierscy. Z powodu rosnącego zapotrzebowania na ręce do pracy zatrudniano za niższym wynagrodzeniem wielu robotników niewykwalifikowanych, a także kobiety i osoby niepełnoletnie.

     Pod koniec XVIII wieku władze ustaliły dwunastogodzinny dzień pracy dla osób zatrudnionych  w górnictwie, który trwał od 6.00 do 18.00. W tym czasie mieściły się również: odczytanie listy obecności, poranna modlitwa, pobieranie niezbędnych narzędzi i środków (np. oleju czy prochu), a także sam zjazd i wyjazd oraz przerwa obiadowa. Dopiero w 1905 r. czas najciężej pracujących w tym systemie robotników skrócono do 10 godzin, pod warunkiem wykonania planu. Dopiero ustawa z 23 listopada 1918 r. wprowadzała ostatecznie ośmiogodzinny dzień pracy w górnośląskich kopalniach.

     Po II wojnie światowej kopalnie zostają upaństwowione. Byłe kopalnie księcia pszczyńskiego otrzymują nazwę „Bolesław Śmiały”, a kopalnia „Waleska” pozostała przy swojej nazwie. W styczniu 1947 r. obie kopalnie połączono w jeden zakład pod nazwą Kopalnia Węgla Kamiennego „Bolesław Śmiały”.

     Dziś kopalnia zatrudnia 1715 osób i wydobywa 6500 ton na dobę. Postrzegana jest jako firma zapewniająca stabilne zatrudnienie, przyjazna środowisku, lojalna jako partner biznesowy i zaangażowana społecznie.

oprac. ms

(na podstawie „Historia KWK „Bolesław Śmiały” M. Rudego oraz materiałów M. Leśniewskiego)

Jubilaci na sesji

     Bernard Bugla, Krzysztof Janik, Roman Friede i Edward Latusik, czyli całe kierownictwo KWK „Bolesław Śmiały”, pojawili się na ostatniej sesji Rady Miejskiej. Powodem zaproszenia był świętowany w tym roku jubileusz 230-lecia istnienia łaziskiej kopalni. Przewodniczący RM Aleksander Wyra przekazał na ręce dyrektora Bugli specjalnie na tę okazję wykonany witraż, który ma zawisnąć w odnowionej kopalnianej salce narad.  Burmistrz Mirosław Duży uhonorował także dwóch przedstawicieli „Bolesława” tytułami „Przyjaciela Łazisk”. Otrzymali je Roman Friede i Edward Latusik – obaj związani z kopalnią od ponad 20 lat.

     Spotkanie na sesji było również okazją do zaprezentowania sytuacji kopalni, która w ostatnim czasie jest bardzo dobra. Widać to gołym okiem, chociażby po remoncie głównego budynku administracyjnego, który aktualnie prowadzimy – mówił radnym Bernard Bugla. – Wypracowany przez zakład zysk wynosi obecnie 48 mln zł, i muszę podkreślić, że bardzo dużo z tych pieniędzy zostaje u nas. Gwarantem odbioru węgla jest dla łaziskiego „Bolesława” sąsiednia elektrownia, która kupuje 1 300 000 ton, 100 000 jest wysyłane na eksport, a 200 000 ton odbiera Zespół Elektrowni Dolna Odra SA. Efektem dobrej koniunktury jest również pojawienie się nowych pracowników. W 2007 roku przyjęliśmy 19, w 2008 – 233, a w tym kolejne 32 osoby – kontynuował dyrektor. – Muszę podkreślić, że 95% tych ludzi to mieszkańcy powiatu mikołowskiego. Obecnie przyjęcia zostały wstrzymane, jednak być może w przyszłym roku zatrudnienie w kopalni znajdą następne osoby. Optymalna liczba pracowników kształtuje się na poziomie 1750 górników. W tej chwili w KWK „Bolesław Śmiały” pracuje 1715 osób – 1307 na dole i 408 na powierzchni – informował Bernard Bugla.

     Znaczna część zysków przeznaczana jest na inwestycje, sporo pochłania również usuwanie szkód górniczych i wypłacanie odszkodowań z tytułu tych szkód. W 2009 roku to 3,6 mln zł, a plan na 2010 opiewa na 3,2 mln zł. Priorytetem w działalności kopalni jest ochrona środowiska. Przeznaczamy na nią spore środki. W ubiegłym roku było to 1,7 mln, a w tym rozpoczęliśmy inwestycję, która w sumie będzie nas kosztować ponad 4 mln zł. Do końca 2010 roku chcemy oczyścić wodę, która rowem S1 wpada do Gostynki – opowiadał o planach dyrektor. – A jest to tylko jedno z kilku prowadzonych przedsięwzięć proekologicznych.

      Bernard Bugla mówił również o możliwości wydłużenia eksploatacji węgla w łaziskiej kopalni. Dotychczasową datą graniczną jest rok 2020, jednak zakład prowadzi prace przygotowawcze, które mają doprowadzić do przedłużenia żywotności KWK „Bolesław Śmiały”
o kolejne 50 lat. To nieprawda, że w 2020 roku skończą się zasoby węgla w naszej kopalni – informował dyrektor. – Musimy tylko uruchomić nieużywane do tej pory pokłady. jpk.

Siłownia w przyszłym roku

     Dwa razy w miesiącu organizujemy spotkania integracyjne mieszkańców i to się sprawdza. Omawiamy różne problemy – mówi Przemysław Ryszka, pracownik socjalny Punktu Pracy Socjalnej przy ul. Zwałowej i Długiej. – Panie na przykład same wymyśliły wyjazd na konie i grilla, zorganizowały wyjazd z dziećmi do Teatru Małego w Tychach, a w grudniu planują dla najmłodszych mikołaja. Mieszkańcy zwracają się do spółdzielni z prośbą o polepszenie warunków mieszkaniowych, możliwość obniżenia czynszu. Chcemy wybrać się do dyrekcji kopalni w sprawie wykonania podjazdów dla wózków na schodach na moście łączącym Pstrowskiego ze Zwałową, a także oświetlenia mostu. W lecie dzieci z rodzicami miały darmowy wstęp na basen „Żabka” i faktycznie wiele dzieciaków z tego skorzystało. Poza tym wychodziły na plac zabaw znajdujący się na os. Kościuszki.  Może się komuś wydawać, że to tylko plac zabaw, ale tutaj dzieci go nie mają, a gdzieś dalej rodzice z nimi nie chodzą, więc to była dla nich wielka frajda – uzmysławia Przemysław Ryszka. Stworzono w końcu boisko przy osiedlu, powstała również drużyna piłki nożnej, którą jako wolontariusz prowadzi Andrzej Kaniewski. Młodzi piłkarze w tym roku wywalczyli nawet Puchar Wójta Wyry podczas amatorskiego turnieju. W tym roku konkurs na prowadzenie Punktu Pracy Socjalnej wygrało Centrum Społecznego Rozwoju. 30 tys zł otrzymało z budżetu gminy. Z tych środków m.in. opłacani są pracownicy socjalni, media, telefon. CSR pozyskało 50 tys. zł, wygrywając konkurs na reintegrację społeczno-zawodową w województwie śląskim. Pieniądze te w przyszłym roku mają być przeznaczone na stworzenie miniplacu zabaw i siłowni na Zwałowej, a także na zorganizowanie warsztatów, m.in. wizażu, aktywizacji zawodowej, psychologicznych, doradztwa zawodowego. Centrum otrzyma pieniądze pod warunkiem, że Urząd Miasta, a konkretnie Rada Miasta, ponownie przeznaczy na prowadzenie punktu środki. Podobno w propozycji budżetowej na przyszły rok uwzględniono środki dla punktu, ale radni muszą jeszcze to zatwierdzić – mówi Mateusz Eichner, prezes CSR. W tym roku ze środków zewnętrznych udało się pozyskać 7 tys zł. Pozwoliły one na zorganizowanie w czasie wakacji warsztatów filmowych, w których uczestniczyły dzieci ze Świetlicy Profilaktyczno-Wychowawczej oraz podopieczni PPS.

     W punkcie prowadzone są dyżury kuratora rodzinnego, kuratora zawodowego dla dorosłych oraz terapeuty od uzależnień. Ruszył aerobik, a do końca roku oprócz mikołaja w PPS planowane są także projekcje filmów o Śląsku. hb

Uchwalono podatki

     Znana jest już wysokość przyszłorocznych podatków oraz opłat. Stosowne uchwały Rada Miejska podjęła podczas listopadowej sesji. Przedstawiamy Państwu tylko wybrane pozycje podatków oraz opłat. Uchwały w pełnej treści są dostępne w internetowym BIP-ie, a także na tablicach ogłoszeń w Urzędzie Miasta.

Podatek od nieruchomości.  Wszystkie stawki dotyczą 1m² powierzchni użytkowej. Za budynki mieszkalne – 0,60 zł, za budynki lub ich części związane z działalnością gospodarczą – 20,29 zł, za zajęte na prowadzenie działalności w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym – 9,43 , w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych – 4,12, a pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego – 4,66 zł. Podatek od budowli niezmiennie będzie wynosił 2% wartości. Podatek od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 0,76 zł, od pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego – 0,29 zł za 1 m².

Podatek od środków transportowych.  Za samochody o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 do 5,5 ton trzeba będzie zapłacić 356 zł podatku, powyżej 5,5 do 9 ton – 468 zł, powyżej 9 do 12 ton – 536 zł. Podatek za samochody o masie równej lub wyższej niż 12 ton jest uzależniony dodatkowo od ilości osi. Opłata za posiadanie autobusu z liczbą miejsc mniejszą niż 30 wynosi 798 zł, równą lub większą niż 30 – 1136 zł.

Podatek rolny.  Wysokości tego podatku jest uzależniona od średniej ceny skupu 1q żyta, która w przyszłym roku będzie wynosiła 34,10 zł. Stawka podatku od 1 ha użytków rolnych dla rolników wyniesie równowartość 2,5q żyta, czyli 85,25 zł, a dla pozostałych – 5q żyta, czyli 170,50 zł.

Opłata od posiadania psa.  Roczna opłata za posiadanie jednego czworonoga wynosi 24 zł. Należy ją uregulować do 31 marca, a w przypadku kupna psa – do 14 dni od tego momentu. Opłata będzie wtedy obliczona proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których zaistnieje obowiązek podatkowy.

  W następnym numerze podamy porównanie stawek podatkowych w pozostałych gminach powiatu mikołowskiego.jpk.

Już nie będzie dziur

      Wreszcie trafiła tu cywilizacja – mówi klientka tzw. plastrów, czyli kilku punktów handlowo-usługowych przy ul. Wyrskiej w Łaziskach Średnich. – Przecież tędy naprawdę nie dało się chodzić. W deszczowe dni trudno było znaleźć kawałek suchej ziemi, żeby dostać się do sklepu, nie wdeptując w wielką kałużę. Nie mówiąc już o pokonaniu tego odcinka z wózkiem.

      Interweniowaliśmy w tej sprawie w kwietniowym numerze „Gazety Łaziskiej” po telefonie jednej z łaziszczanek. Wreszcie udało się dogadać właścicielom tego gruntu, choć nie wszystkim. Cały teren został wypuzzlowany. Już spotykamy się z bardzo pozytywnymi reakcjami naszych klientów, więc warto było się trochę potrudzić – podsumowuje właścicielka jednego z punktów.

      Porządkowany jest również teren obok plastrów wokół budynku byłego PSS-u. Miejsce usiane do tej pory wielkimi dziurami jest puzzlowane, a w budynku, który od PSS-ów kupiła osoba prywatna, zostanie otwarty sklep.

ms